Azərbaycanda həştəqlər deyəndə ağıllara çox yaxın tarixdə keçirilən kampaniyalar düşür. Məsələn, 4 noyabr, gozleme.az, problemdeyil, yüzdebir və s. Məncə, adlarını sadaladığımız kampaniyalardan əvvəl mövcud olan “Bakcell”in opurem həştəqini də unutmayanlar var.

Bir az daha araşdırmaqla “Bakcell”dən də əvvəl mövcud olan həştəqlərin adlarını tapmaq olar. Beləcə siyahını daha da uzada bilərik. Sözümüz bunda deyil. Son günlər “AccessBank”ın problemdeyil həştəqinin “Kapital Bank”ın gözləmə həştəqindən, “Kapital Bank”ın gözləmə layihəsinin isə 4 noyabrdan ilhamlanaraq hazırlandığını iddia edirlər. Beləliklə, ilk həştəqi yaradanlar sonra yarananları özlərinin başlatdıqları konseptin kopyası adlandırırlar.

4 Noyabrın uğur və nöqsanları

Həştəqlərin yayılması kreativlikdən çox asılı olsa da, burda büdcə də müəyyən rol oynayır. Əgər sən qeyri-kommersiya təşkilatısansa və mükafat söz verirsənsə, həmçinin rəy liderləri bu mövzuda paylaşırsa (4 noyabr) sənin yayılma əhatən daha da böyük olur. Çünki insanlar bilir ki, sən biznes deyilsən. 4 noyabr kampaniyasında yalnız marketoloqlar iştirak edə bilər, belə bir qayda da yox idi. Hamı 4 noyabr həştəqi ilə paylaşımlar edirdi. 4 noyabr həştəqi yayılanda insanlara müəyyən qədər hədiyyə sözü də verilmişdi. Bu sadaladığımız nüanslar (qeyri-kommersiya layihəsi olması, dünyada olan təcrübənin yenidən bazara gətirilməsi, layihənin hamıya açıq olması, hədiyyə sözü verilməsi) onu uğurlu edən nüanslar idi.

4 noyabr həştəqi uğurlu kampaniya kimi yayılmışdı. Yerli şirkətlərin əksər qismi hədiyyə sözü vermişdi. Sonra isə məlum oldu ki, şirkətlərin bir qismi hədiyyələrini geri çəkdilər. Burda isə, həm şirkətlərin, həm də təşkilatçıların nöqsanı var idi. Belə ki, təşkilatçılar ilə hədiyyə söz verən şirkətlər arasında rəsmi müqavilə imzalanmamışdı. Müqaviləsiz olanda isə bu cür çətinlikləri aradan qaldırmaq çətin olur.

Deməli, təşkilatçılar ilə hədiyyə söz verən şirkətlər arasında sistemsizlik müşahidə edilirdi. Təşkilatçılar şəffaflıq yolu ilə qalibi seçsələr də ağıllarda belə bir düşüncə qaldı ki, təşkilatçılar fırıldağa əl atıblar. Belə ki, qalib düz səhnənin qabağında otumuşdu. Krizis kommunikasiyası dövründə insanlar neqativ şərh yazanda çox vacibdir ki, təşkilatçılardan kimsə çıxıb seçim mərhələsində şəffaflıq olduğunu detallı şəkildə izah edərdilər. Təşkilatçılar zəhmət çəkdilər, əmək sərf etdilər, amma nəticə o oldu ki, 4 noyabr kampaniyası uğurla başa çatdırıla bilmədi.

Gözləmə və Problem deyil, yüzdəbir həştəqi barədə

Gözləmə “BirBank” məhsulunun PR-ı üçün hazırlanmışdı. İnsanlara gözləmə həştəqi ilə mesajlar ötürürdülər. Daha sonra isə birbaşa “BirBank” məhsulu insanlara təqdim edildi. Gözləmə layihəsi əsas odur ki, əsgər yolu gözləməyəsiniz deməklə başa çatdı. Daha sonra isə, insanlar gözləmə layihəsindən çox danışdılar qapıda gözləmə, liftin qabağında gözləmə, amma heç kim çıxıb filial qabağında gözləmə demədi. Əslində, bu PR olsun deyə əvvəlcədən deyilsə idi, insanlarda müəyyən şüuraltı qalacaqdı. Amma bank tamamilə başqa yolda idi. Gözləmənin “Kapital Bank”a aid olduğunu bildikdən sonra isə, izah olundu ki, bank önündə gözləməyin sadəcə birbank yükləyin, bütün kartları bir mobil tətbiqdən idarə edin. Kampaniya 360 dərəcə insanlara çatdırıldı. Belə ki, TV, Radio, Outdoor, rəy liderləri və sosial media vasitəsilə.

Problem deyil həştəqi isə insanlara həyatda problemin olmadığı aşılanırdı. Belə ki, bu konsepsiyaya uyğun olaraq paylaşan postlarda izləyicilər motivasiya olunurdu ki, misal üçün “komputer işləmir? problem deyil, dəyişərsən”.. Tizer yekunlaşanda isə bank məhsulları ilə birləşdirildi. “Biznesini böyütmək istəyirsən?, Maşın almaq istəyirsən?” və digər suallara kredit kampaniyaları ilə problem deyil dedilər. Kampaniya bir sıra rəy liderləri ilə paralel sosial media səhifəsində yayımlanırdı.

“Yüzdəbir” isə “Beynəlxalq Bank”ın lotereya məhsulu üçün hazırladığı tizer idi. Belə ki, bank müsabiqə edərək posterin nə məqsədlə olmasını düzgün cavablandırana hədiyyə verəcəyini bildirdi. Kampaniya bir sıra rəy liderləri ilə paralel sosial media səhifəsində yayımlanırdı.

Azərbaycanda həştəqlər haqqında “Kapital Bank” və “Access Bank”ın rəsmilərinin fikirlərini də Sizinlə paylaşırıq.

“Kapital Bank”ın marketinq departamentinin direktoru Günel Fərzəliyeva deyib ki, Azərbaycanda həştəqlərdən bizdən öncə də istifadə edən olub, bizdən sonra da olacaq:

“Hər kampaniyanın öz hədəf kütləsi, öz məqsədi var. Gozleme həştəqinin məqsədi bazara yeni giriş edən innovativ yeniliklərlə zəngin BirBank mobil tətbiqinin fərqli formatda gələcək istifadəçilərimizə çatdırmaq idi. Düşünürəm ki, bu bizdə uğurlu alındı və məhsulun bazara çıxdığı gündən etibarən Playstore və AppStore-da ən çox yüklənən tətbiqlərin arasında ilk 20-likdə oldu. Azərbaycanda həştəqlərdən bizdən əvvəl də istifadə edən olub, bizdən sonra da olacaq. Ona görə həştəqdən istifadə etməyi copy-paste adlandırmaq yanlışlıq olardı”.

Marketinq departamentinin direktoru deyib ki, ölkədə yaradılan bütün digital kampaniyalarda istifadə edilən həştəqlərin mesaji fərqli olub:

“Doğrudur. Əvvəlki periodlarda da uğurlu digital kampaniylarda həştəqdən istifadə olunub. 4 Noyabr həştəqinin hədəfi başqa, Bakcell-in opurem həştəqinin hədəfi isə tam başqa idi. Gozleme həştəqi isə, insanları innovativ məhsuldan yəni BirBankdan istifadəyə dəvət edir. BirBank vasitəsilə bir çox bank xidmətlərini mobil telefonla həll etmək mümkündür. Sevindirici haldır ki, istifadəçilərimizə istədiyimiz mesajı bu həştəq vasitəsilə çatdıra bildik”.

Gozleme kampaniyasına ayrılan büdcədən danışan bankın rəsmisi bildirib ki, uğurlu məhsula böyük reklam büdcəsi gərək olmur:

“Təbii ki, büdcə ilə bağlı suala konfidensiallığı nəzərə alaraq cavab verə bilməyəcəyik. Lakin qeyd etmək istərdim ki, reklam olunan məhsul həqiqətən də innovativ və insanların həyatını asanlaşdıracaq məhsuldursa onun təşviqi böyük reklam büdcəsi tələb etmir. Gozleme layihəsində bizim diqqət ayırdığımız xüsusi məqamlardan biri insanların yazdığı şərhlərə vaxtlı-vaxtında və maraqlı tərzdə cavablar vermək idi ki, bu istiqamətdə böyük enerji və vaxt sərf etdik. Bir müddət sonra istifadəçilərimiz sırf bizdən maraqlı cavablar alsınlar deyə yaradıcı şərhlər yazmağa başladılar. Nəticədə biz yeni müştərilər qazandıq”.

AccessBank-ın Korporativ Bankçılıq və Marketinq departamentlərinin rəhbəri Günay Cəlilova qeyd edib ki, xarici ölkələrdə artıq illərdir bu üsuldan reklam məqsədilə istifadə edilir, sadəcə Azərbaycanda son zamanlar trenddir:

“Hazırda bazarda bank sayı çox olsa da, əksər banklarda məhsul və xidmətlərin demək olar şərtləri çox bənzərdir. Burada əsas fərqliliyi onların müştərilərə çatdırılma tərzində etmək olar. Həmçinin, bankların məhsullarının sayı da çox olduğundan, məhsullar nə qədər fərqli olsa da, qarışıqlıq olmaması üçün hər birinin tanıtımı zamanı ümumi stilin, bütün bu təkliflərin bir şirkətə məxsusluğunu bildirən elementin olması vacibləşir. Biz də marketinq komandamız olaraq, bu problemin həlli yolunda düşünərkən, əslində bunun problem olmadığı və həllinin əslində çox sadə olduğu qərarına gəldik. Və müştərilərimizə də məhz bu istiqamətdən yanaşmaq istədik. Çünki hər bir məhsulumuz müştərilərin hansısa probleminə kömək olur, həyatını rahatlaşdırır və daha yaxşı edir.

Bu ideyanı trenddə olan və reklamda innovativ yanaşma olan hashtag-lər vasitəsilə müştərilərə çatdırmaq qərarı verdik. Ümumiyyətlə, hashtag-in məşhurlaşdırılması çətin işdir. Bu səbəbdən istifadə edəcəyiniz hashtag-i seçən zaman artıq insanların danışıqda, sosial şəbəkələrdəki paylaşımlarda, sizə yaxın olan mövzularda istifadə etdikləri sözlərə üstünlük verilməsi daha uyğun olar, yeni ifadənin tanıtımı daha çətin olur.

Yazılışında ingilis əlifbasında olmayan hərflər olmaması hashtag-ın üstünlüyüdür. Çünki əks halda hashtag-iniz bir neçə variantda paylaşılaraq auditoriyanız parçalana bilər və onların izlənilməsi də müəyyən çətinliklər yarada bilər. Seçim zamanı hashtag-in istəmədiyiniz başqa istiqamətlərə dəyişilməsi və ya negativ formada istifadə edilməsi ehtimalları da nəzərə alınmalıdır. Uzun hashtag-lər yadda saxlanılmaq və yazılmadakı mümkün səhvlər baxımından məqsədəuyğun hesab edilməsə də, qeyd etdiyim məsələyə görə 2 sözdən ibarət olması optimal olar.

Yanaşmamız və bu amilləri nəzərə alaraq #ProblemDeyil hastag-ini seçdik. Gündəlik danışıqda istifadə edilən bu söz insanlara pozitivlik, motivasiya verir.

#ProblemDeyil konkret hər hansı məhsul və ya kampaniyamız deyil, ümumi kommunikasiya konseptimizdir. Bizim yeni reklamlarımızı izləsəniz bunu görə bilərsiniz. Bu yolla tamam fərqli məhsulları bir ideya - #ProblemDeyil altında birləşdirə bilirik. Müştəri biznesini genişləndirmək istəyir? #ProblemDeyil. Pulunu artırmaq istəyirsə o da #ProblemDeyil. Xarici ölkələrdə artıq illərdir bu üsuldan reklam məqsədilə istifadə edilir. Sadəcə Azərbaycanda son zamanlar trenddədir və qısa müddət ərzində bir neçə şirkət bundan öz tanıtımı üçün istifadə etməyə başlayıb. Eyni sektorda olsa da, istifadə edilən hashtag-lərin hər biri həm ideya, həm məqsəd, həm də icrası baxımından fərqlənib”.

G. Cəlilova deyib ki, bu layihəmiz bizə sübut etdi ki, hashtag-in qısa müddətdə virala çevrilməsi üçün uzun müddət və böyük büdcə mütləq deyil:

“Layihəmizin tizer dövründə fərqli maraqları olan insanlara çatmağa çalışırdıq. Buna görə paylaşım mövzularımız da fərqlənirdi. Hamısını birləşdirən pozitiv baxış idi. Bu layihəmiz bizə sübut etdi ki, hashtag-in qısa müddətdə virala çevrilməsi üçün uzun müddət və böyük büdcə mütləq deyil. Əlbəttə ki, istənilən layihəni bəyənənlər də, bəyənməyənlər də olur. Bu normal haldır. Son məqsəd böyük kütləyə çatıb, onlarda marağın yaradılmasıdır və əgər bu baş tutursa, layihəni uğurlu hesab etmək olar.

Tizer zamanı hashtag kifayət qədər məşhurlaşdı, insanlar müxtəlif formalarda – mətn, foto, video daxilində istifadə edirdi. Artıq tizerin sonunda facebook üzərindən bir neçə fərqli sahələrdəki şirkətlər də paylaşımlarında bizim #ProblemDeyil-dən istifadə etməyə başladı.

Məşhur hashtag-lərdən istifadə bir tərəfdən yaxşı olsa da, sizin paylaşımınız digərlərinin arasında itə bilər. Hashtag-lə paylaşımın əlaqəsinin olması da vacibdir. Məşhurdur deyə istənilən hashtag-i istifadə etmək düzgün deyil, bununla izləyiciləri də aldatmış olurlar. Məşhur hashtag-lərdən düzgün və göstərdiyiniz xidmətlə maraqlı formada əlaqələndirib istifadə edə bilsəniz kifayət qədər müştəri cəlb etmək mümkündür.

Hashtag yalnız reklam vasitəsi deyil, həmçinin seqmentasiya vasitəsidir. İnsanların maraqlarına uyğun hashtag-lərdən istifadə edərək onlara rahat çatmaq olar. Gördüyünüz kimi sosial şəbəkələrdə məlumat həddən artıq çoxdur, hashtag bu qarışıqlıqdan lazım olanları rahat tapmaq imkanı yaradır.

Çox hashtag-in əlavə edilməsi çox insan tərəfindən görülməsinə kömək etsə də, paylaşımın özünü maraqsız edir. Eyni paylaşımda 2-3 hashtag-dən artıq istifadə edilməsi yaxşı olmaz. Hastag-lər ümumi mətndə rənginə görə fərqləndiyindən müştərilərin xüsusi hansısa sözlərə diqqətini çəkməyə və ümumi mətnin nə haqda olması haqda tez məlumat almasına kömək olur.

Artıq hashtag internet çərçivəsindən çıxıb və onu biz yolda, metroda, tv-də istənilən yerdə görə, radioda eşidə bilərik. Əgər hashtag-i düzgün tanıda və istifadə edə bilsəniz, uzun müddət brendinizə olan marağın saxlanılmasına dəstək olacaq”.

Sonda isə qeyd edək ki, istənilən yeni addım – uğurlu və uğursuzluqları ilə birgə bazarın inkişafına kömək olur.